NGƯỜI THẦY ĐẦU TIÊN

NGƯỜI THẦY ĐẦU TIÊN

Tôi lên biên cương Mường Nhé nhận công tác mới được hai năm. Nhưng trước tôi hai mươi năm, đã có những con người “khai sơn phá thạch”, đặt những bước chân đầu trên dải đất biên cương, mở đường cho giáo dục vùng cao ở cấp cao nhất của bậc phổ thông, với sự ra đời của trường cấp 3 đầu tiên nơi biên giới cực Tây Tổ quốc: Trường THPT huyện Mường Nhé.

Toàn cảnh khuôn viên trường THPT Mường Nhé năm 2009

Đã 20 năm kể từ những ngày đầu tiên ấy. Ngôi trường năm nay vừa tròn 20 tuổi. Ngày hội trường náo nức tươi vui đang đến rất gần. Bao thế hệ giáo viên, học sinh đã hẹn trở về trong ngày tựu trường đầy ý nghĩa. Nhưng có những người đã mãi mãi ra đi. Trong đó có một người thầy vô cùng đáng kính, đã để lại dấu ấn đậm sâu trong tâm khảm, ký ức của bao đồng nghiệp cùng các thế hệ học trò. Thầy đã đến với nhân dân Mường Nhé, với đồng bào các dân tộc vùng cao, với các em học sinh vùng đặc biệt khó khăn, những học trò đang khát khao học tập, khao khát vươn lên, mong muốn được học chữ, được đổi đời. Thầy là nhà giáo Phạm Hồng Hoàn, thầy hiệu trưởng đầu tiên của trường trung học phổ thông huyện Mường Nhé. Thầy đã đến nơi đây từ những ngày đầu tiên ấy, kề vai sát cánh, đứng mũi chịu sào, lăn lộn trong gian nan thiếu thốn vất vả, gắn bó với nhà trường trong suốt những năm đầu gian khó nhất. Tôi chưa từng được gặp thầy, nhưng chỉ qua tình cảm của những người ở lại, cũng có thể có cho mình trọn vẹn bức chân dung - bức chân dung về một con người dẫu đã ra đi, nhưng những cống hiến và hy sinh thầm lặng, nhất là tấm lòng tận tuỵ với vùng cao, với ngôi trường cấp 3 đầu tiên trên mảnh đất biên cương này, sẽ còn mãi mãi.

Thầy Phạm Hồng Hoàn sinh năm 1967, quê gốc của thầy ở miền xuôi, vùng quê lúa Thái Bình, nhưng thầy sinh ra và lớn lên trên đất Tuần Giáo, mảnh đất ngã ba của những con đường độc đạo: lên Tủa Chùa, vào Điện Biên, về Hà Nội. Trong kháng chiến chống Pháp, Tuần Giáo là ngã ba đầu đường chiến dịch. Trong thời bình, Tuần Giáo là vùng đất rất đỗi nên thơ, nằm dưới chân đèo Pha Đin hùng vĩ, nơi ghi dấu những tháng năm lịch sử và đi vào thơ ca với những cảm xúc trữ tình nồng đượm: “Tuần Giáo sương giăng dùng dắng chân đèo”. Chính mảnh đất ấy đã sinh ra một con người mộc mạc, bình dị, cuộc đời gắn với bảng đen, phấn trắng và đã được lãnh đạo ngành tin tưởng giao nhiệm vụ làm công tác quản lý trường THPT đầu tiên của huyện Mường Nhé xa

Thầy Phạm Hồng Hoàn phát biểu tại Đại hội Đoàn trường năm học 2008-2009

Tốt nghiệp đại học sư phạm Thái Nguyên, năm 1992 thầy về công tác ở trường cấp 2-3 Mường Lay. Năm 1997, thầy được điều chuyển về trường THPT Mường Chà (cũ). Trước yêu cầu cấp thiết mở trường cấp 3 cho địa bàn Mường Nhé, thầy nhận trọng trách, tiên phong vào huyện vùng cao biên giới, cách trung tâm tỉnh 200km, cách gia đình thầy 150km. Nhưng thực tế, thầy Hoàn đã vào Mường Nhé trước cả khi có quyết định thành lập trường (ngày 16/8/2006). Từ năm 2005, thầy đã có mặt ở nơi này, lãnh đạo chỉ đạo việc dạy hai lớp “nhô” - tức hai lớp 10 của trường THPT Mường Chà đặt tại Mường Nhé. Trường THPT huyện Mường Nhé ra đời chính là để giải quyết nhu cầu cấp thiết về việc học tập của học sinh trên địa bàn. Các em học sinh khi tốt nghiệp THCS muốn học tiếp phải đi đến các trường xa xôi như Mường Chà (cũ), Mường Tè, Mường Lay và các địa phương khác, nơi gần nhất cũng trên 100km, xa nhất trên dưới 200km. Nhiều em gia đình không có điều kiện cho đi học xa phải bỏ học giữa chừng, dang dở ước mơ học tập, dang dở mơ ước thoát nghèo.

Đến với các em những ngày đầu gian khó, thầy cùng các thầy cô dựng lều lán tạm cho các em bên dòng suối Mường Nhé để tiện cho việc ăn ở sinh hoạt của các em. Cô Dương Thị Giang, nguyên giáo viên dạy môn Lịch sử hồi tưởng lại: “Khi đó, trường chưa có điện, học sinh ở trong những chiếc lán dựng tạm bên bờ suối, mùa mưa đến, sau mỗi trận giông gió, chăn màn, quần áo, sách vở của các em ướt sũng. Tôi vẫn nhớ như in hình ảnh học trò cặm cụi học bài bên chiếc đèn dầu leo lét, còn giáo viên chúng tôi thì lặng lẽ thắp nến soạn bài giữa đêm khuya tĩnh mịch”. Trong ký ức của cô và đồng nghiệp, hình ảnh thầy Hiệu trưởng Phạm Hồng Hoàn là người thầy gần gũi và bình dị, luôn truyền năng lượng tích cực cho các giáo viên trẻ. Sự chân thành, ấm ám của thầy như ngọn lửa trong đêm đông dẫn dắt mọi người vượt qua gian khó để hoàn thành nhiệm vụ. Tình thầy trò, nghĩa đồng nghiệp đã tạo nên ngôi nhà THPT Mường Nhé buổi ban đầu dẫu còn nhiều thiếu thốn nhưng vô cùng ấm áp, thân thương. Vượt lên tất cả khó khăn, trường THPT Mường Nhé dưới sự lãnh đạo tận tâm nhiệt huyết của thầy đã thi đua Dạy tốt - Học tốt. Hai lớp “nhô” ngày ấy cũng chính là khóa tốt nghiệp đầu tiên của nhà trường và hiện nay các em đều đã trưởng thành, có người là bộ đội, công an, có người là giáo viên, bác sĩ, có người trở về cống hiến cho quê hương, có người lập nghiệp phương xa nhưng vẫn hướng về Tổ quốc. Trong tâm trí của học trò ngày ấy khi nhớ về trường xưa hẳn không thể thiếu hình ảnh người thầy tận tâm, tận lực, hết lòng vì sự phát triển của nhà trường, vì tương lai con em các dân tộc, hết lòng vì học sinh thân yêu.

Không ai đếm được lá rừng biên cương, cũng không ai có thể tính hết được những hy sinh thầm lặng của các thầy cô giáo vùng cao, nhất là trong những tháng năm đầu mà thầy hiệu trưởng Phạm Hồng Hoàn là tấm gương tiêu biểu. Bước chân vào Mường Nhé với trọng trách lớn lao, thực hiện sứ mệnh của ngôi trường cấp 3 đầu tiên nơi biên cương cực Tây xa xôi, cách trở, thầy Hoàn phải xa gia đình, có khi hàng tháng mới được về thăm nhà. Chị Lý - vợ thầy tâm sự, có những khi thầy về, con nhỏ không chịu theo vì lạ bố. Thầy cũng như nhiều thầy cô giáo vùng cao đi làm nhiệm vụ chẳng khác gì bộ đội xa nhà. Những hy sinh thầm lặng ấy đã đặt nền móng vững chắc góp phần làm nên trường THPT Mường Nhé hôm nay. Dưới sự dìu dắt của thầy, tỷ lệ học sinh đỗ tốt nghiệp những năm 2010, 2011 gần 90%. Học sinh nhà trường cũng đã tham gia và đạt giải trong kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh, tạo tiền đề cho những mùa vàng rực rỡ năm học 2011-2012: nhiều học sinh của nhà trường đạt giải trong đó có giải Nhì, giải Ba cấp tỉnh môn Sinh học, giải Ba cấp tỉnh môn Lịch sử. Nỗ lực vượt khó, thi đua Dạy tốt - Học tốt đã trở thành truyền thống của trường THPT Mường Nhé mà thầy hiệu trưởng Phạm Hồng Hoàn đã đặt nền móng từ những năm đầu, khi trường mới bắt đầu thành lập.

Hai mươi năm đã trôi qua, ngôi trường ngày ấy hôm nay đã trở thành điểm sáng của giáo dục vùng cao, là nơi gửi gắm niềm tin của nhân dân các dân tộc Mường Nhé và các xã trên địa bàn biên giới. Bao thế hệ học trò vẫn bước qua cổng trường để viết tiếp những ước mơ. Nhiều thầy cô giáo trẻ và các thế hệ học trò sau này có thể không biết thầy, nhưng trong hành trình đi lên của nhà trường hôm nay, vẫn luôn còn đó niềm trân trọng tri ân những công lao đóng góp từ bàn tay, khối óc và trái tim đầy nhiệt huyết của thầy. Thầy Phạm Hồng Hoàn đã mãi mãi đi xa, nhưng những cống hiến của thầy cho giáo dục vùng cao, cho trường trung học phổ thông Mường Nhé sẽ là một phần lịch sử không thể thiếu của ngôi trường biên cương trọng yếu này, nơi không gì bị lãng quên, không ai bị lãng quên trong ký ức mọi người. 

          Tiến sỹ Ngữ văn Phạm Thị Xuân Châu - Trường THPT Mường Nhé